Tenis Stołowy – Zasady, Opis Sprzętu oraz Techniki Gry


Tenis stołowy (czasem także ping pong) to bezkontaktowy sport z piłką, uprawiany za pomocą rakietki. W przeciwieństwie do podobnych sportów takich jak tenis, badminton czy squash, powierzchnia do gry w tenisie stołowym jest podzielona na dwie połowy siatką, wzdłuż której poruszają się zawodnicy. Gra się albo we dwójkę (tzw. singiel), albo w dwie pary (tzw. debel).

Jak powstał tenis stołowy

Tenis stołowy wyewoluował z gry towarzyskiej, którą cieszyli się mieszkańcy Wielkiej Brytanii pod koniec XIX wieku. Stopniowe przejście do sportu było możliwe dzięki zastosowaniu celuloidowej piłeczki, która sprawiła, że odbicie od stołu było regularne i przewidywalne – a przez to gra stała się konkurencyjna i punktowana.

Na początku XX wieku gra była już dość popularna na Wyspach Brytyjskich i szybko rozprzestrzeniła się na kontynencie europejskim i w USA. Jego główną zaletą okazały się niewielkie wymagania przestrzenne i niski koszt sprzętu (w porównaniu np. do tenisa, który w tym czasie był raczej arystokratyczną rozrywką). Możliwość umieszczenia stołu do ping-ponga w rogu sali pubu miała ogromne znaczenie na przykład w Czechach i Austrii.

Początek międzynarodowych konkursów

Rok 1926 jest uważany za rok ostatecznej transformacji tenisa stołowego w „poważny” i uznany na arenie międzynarodowej sport, kiedy to przy okazji międzynarodowego turnieju została założona Międzynarodowa Federacja Tenisa Stołowego (w skrócie ITTF). Członkami założycielami były Niemcy, Węgry, Austria i Szwecja, ale wkrótce federacja rozrosła się do większości krajów europejskich. Włączając w to Polskę i kolebkę tego sportu, Anglię.

Węgierski sport

W rzeczywistości turniej z 1926 roku jest obecnie wymieniany w historycznych tabelach jako pierwsze Mistrzostwa Świata. Wszystkie złote medale (w singlu mężczyzn, singlu kobiet, deblu mężczyzn, deblu kobiet oraz w drużynie mężczyzn) zdobyła drużyna węgierska, która zdominowała międzynarodowe turnieje na kolejne dziesięć lat. Najbardziej znanym przedstawicielem tego „węgierskiego” okresu jest Viktor Barna, który jest najbardziej utytułowanym tenisistą stołowym wszechczasów pod względem liczby medali Mistrzostw Świata.

Przesunięcie światowego tenisa stołowego do Azji

W latach 50-tych światowa czołówka tenisistów stołowych stopniowo wyrównała się i poszerzyła o kolejne kraje. Istotne znaczenie dla tego dalszego rozwoju miało pojawienie się japońskich graczy, co zbiegło się z czasem, kiedy wielu graczy zastąpiło oryginalne „klasyczne” gumowe osłony z łuskami osłonami z gąbki o grubości do 1 cm. To sprawiło, że gra stała się szybsza i wielokrotnie zwiększyła się możliwość nadawania piłce rotacji.

Pozwala to nie tylko na inną, zakrzywioną trajektorię lotu piłki (tzw. efekt Magnusa) i niespodziewane odbicie po uderzeniu w stół, ale przede wszystkim na zupełnie inne odbicie piłki od rakietki przeciwnika. Jednak grube gąbkowe osłony często nadawały piłkom nieregularne i nieczytelne dla przeciwnika rotacje. Pod koniec lat 50-tych ITTF przystąpiła więc do radykalnej standaryzacji dozwolonych okładek. Od tego czasu na bat może być nakładana powłoka „soft” (gładka, z wgłębieniami do wewnątrz) lub „sandwich” (z wgłębieniami na zewnątrz), której grubość łącznie z wewnętrzną warstwą gąbki, nie może przekraczać 4 mm. Dozwolone są jednak również klasyczne nakładki z gumy radełkowanej (bez warstwy gąbki). W grze zawodniczej do rakiety mogą być przyklejane tylko okładki z logo „ITTF”, a więc zatwierdzone przez ITTF.

Tenis stołowy w Japonii i Chinach

Japończycy rządzili światowym tenisem stołowym przez większość lat 50-tych (w kategoriach kobiecych w latach 60-tych). Z tego okresu warto wspomnieć japońskiego zawodnika Ichiro Ogimurę, a wśród kobiet na pewno należy wymienić rumuńską sześciokrotną mistrzynię świata w grze pojedynczej Angelicę Rozeanu, która w 1956 roku przekazała wyimaginowane berło japońskim zawodnikom.

Po niej nastąpiła „chińska” era tenisa stołowego, która trwa do dziś. Jednak silna dominacja Chin w światowym tenisie stołowym została skutecznie zakłócona przez najlepszych zawodników z innych krajów Azji i Europy. Najbardziej znaczące sukcesy odnieśli Szwedzi, którym udało się przez trzy pokolenia podważać dominację Chin. W tym kontekście na pewno warto wspomnieć nazwisko Jana-Ove Waldnera. Wielu czołowych zawodników z Korei Południowej, Niemiec, Białorusi, Austrii i innych krajów również odniosło cenne sukcesy na Mistrzostwach Świata i Igrzyskach Olimpijskich.

Ewolucja stylów gry w tenisie stołowym

W tym okresie (także dzięki rozwojowi materiałów, z których wykonano poszycie kija) nastąpiło ogromne zróżnicowanie w stylu gry. Na przeciwległych biegunach stylów stoją „obrońcy” z wolniejszymi rakietami, pozwalającymi na dobrą kontrolę piłki i stosowanie nieoczekiwanych rotacji, oraz „atakujący” z szybkimi rakietami i pragnieniem zakończenia wymiany tak szybko i mocno, jak to tylko możliwe. Większość graczy stosuje jednak dużo bardziej zróżnicowany styl gry. Wśród ich uderzeń możemy znaleźć zarówno uderzenia ofensywne (topspin, dash, smash, sidespin, flip), jak i pasywne czy defensywne (chop, pink, block, lob), w tym wiele odmian serwu o różnej rotacji i prędkości.

Niemniej jednak można powiedzieć, że zwłaszcza na wyższym poziomie rywalizacji i w światowej czołówce znacznie przeważa proporcja zawodników z atakującą, ale jednocześnie technicznie zmienną koncepcją gry. Wynika to także z ogólnoświatowych trendów w szkoleniu młodzieży. W porównaniu z latami 80-tymi wymiany między ofensywnymi graczami stały się znacznie dłuższe i bardziej atrakcyjne dla widzów. Wynika to głównie z ogólnego wzrostu poziomu zawodników, którzy „wchłonęli” nowe trendy w materiałach i zasadach tenisa stołowego. Współczesny tenis stołowy ma więc doskonałe warunki, aby ze sportu olimpijskiego przekształcić się w atrakcyjny dla widzów i mediów sport „telewizyjny” – jak to ma miejsce w Chinach, ale także np. w Niemczech.

Tenis stołowy jako sport olimpijski

Wysiłki Międzynarodowej Federacji Tenisa Stołowego mające na celu popularyzację tenisa stołowego, które doprowadziły również do kilku modyfikacji przepisów, próbując uczynić z tenisa stołowego widowisko atrakcyjne dla widzów, zostały uwieńczone sukcesem w postaci włączenia go do programu Letnich Igrzysk Olimpijskich w 1988 roku. Od tego czasu tenis stołowy zyskał mocne miejsce wśród sportów olimpijskich, głównie dzięki swojej wielkiej popularności w Azji Wschodniej, gdzie konkuruje z zespołowymi sportami kulowymi.

Poniższa lista zawiera spis medali z podziałem na kraje. Więcej szczegółowych informacji znajdziesz w artykule Lista medalistów olimpijskich w tenisie stołowym. Pokazuje to przewagę dzisiejszych chińskich graczy, ale także równowagę „reszty” czołowych graczy świata:

  • Chiny: 16 złotych – 11 srebrnych – 6 brązowych
  • Korea: 3 złote – 1 srebrny – 8 brązowych
  • Szwecja: 1 złoto – 1 srebro – 1 brąz
  • Hongkong: 2 srebra
  • KRLD: 1 srebro – 2 brązy
  • Francja, Jugosławia, Niemcy, Tajwan: 1 srebro – 1 brąz
  • Dania: 1 brąz

Rewolucja w zasadach w 2000 roku

W 2000 roku weszła w życie najbardziej obszerna zmiana zasad w tym sporcie od końca lat 50-tych, która wpłynęła zarówno na styl gry jak i na sprzęt.

piłka została powiększona z 38 mm do 40 mm średnicy, co nieznacznie zmniejszyło jej prędkość i spin
liczba punktów w secie została zredukowana z 21 do 11, liczba serwów na zawodnika z rzędu z pięciu do dwóch
niektóre trudne powłoki, których reakcje są trudne do odczytania przez przeciwników, zostały usunięte z listy dozwolonych powłok rakietek
Wysiłki zawodników, by kryć swoje podania, zostały całkowicie wyeliminowane.
nadal obowiązuje limit czasowy na czas trwania seta, po którym długość wymiany jest ograniczona liczbą uderzeń (ta zasada nie ma wpływu na normalną grę zawodniczą – obowiązuje tylko wtedy, gdy dwóch obrońców stoi naprzeciwko siebie, więc wymiany byłyby bardzo długie).

Sprzęt

Podstawowym sprzętem dla tenisistów stołowych jest rakietka, piłeczka, siatka i stół do tenisa stołowego. Producenci sprzętu do tenisa stołowego to między innymi Joola (Niemcy), Donic (Niemcy), Butterfly (Japonia, marka Tamasu) i Nittaku (Japonia), Stiga (Szwecja) .

Piłka

Obecnie używana jest piłka plastikowa (wcześniej używana była piłka celuloidowa, która została zastąpiona). Waga piłki może wynosić od 2,67 g do 2,77 g. Jednolity kształt i szerokość ściany muszą zapewnić regularne odbicie, które nie może zależeć od tego, która część piłki dotknie kija lub stołu.

Od sezonu 2014/2015 zawody mistrzowskie organizowane przez ITTF rozgrywane są nowymi plastikowymi piłkami 40+ (40,0 mm-40,6 mm).

Rakietka do tenisa stołowego

Rakietka do tenisa stołowego składa się z uchwytu i właściwej powierzchni do gry – zazwyczaj stanowiąc jedną nierozłączną całość. Niegdyś całkowicie drewniane kije są obecnie coraz częściej zastępowane kijami kompozytowymi, składającymi się zazwyczaj z kilku części lub warstw – na przemian z różnych rodzajów drewna i materiałów węglowych. Kształt powierzchni gry nietoperza nie jest regulowany przez obowiązujące przepisy; powszechny jest owal o średnicy około 20 cm. Kształt kija różni się w zależności od tego czy gracz używa chwytu europejskiego czy azjatyckiego (tzw. „ołówkowego”).

W dzisiejszych czasach gumowe (lub gumowo-plastikowe) powierzchnie są zwykle przyklejane do powierzchni gry z obu stron kija. Ich użycie jest ograniczone tylko do nawierzchni zatwierdzonych przez ITTF – lista ta jest publikowana dwa razy w roku. Powierzchnie na przeciwległych tarczach kija muszą różnić się kolorem – jedna musi być czarna, druga czerwona (jest to środek zapobiegający nieczytelności uderzeń zawodników grających z forehandu i backhandu, którzy mają znacząco różne powierzchnie; obecnie dozwolone są kolory inne niż czerwony i czarny – czarny + czerwony/żółty/różowy/fioletowy/zielony).

Stół do tenisa stołowego

Blat stołu musi tworzyć blok, którego grubość powinna być wystarczająca, by piłka odbijała się jednakowo we wszystkich częściach powierzchni. Odbicie to powinno wynosić 23 cm dla standardowej piłki puszczonej swobodnie z wysokości 30 cm.

W celach rekreacyjnych często nie przestrzega się wymiarów i jednolitości powierzchni oraz wysokości odbicia – na przykład do zabawy na świeżym powietrzu często używa się stołów kamiennych, które mają znacznie wyższe odbicie.

Specyfika tenisa stołowego

Tenis stołowy jest jednym z najszybszych sportów w historii. Na całym świecie jest też jednym z najbardziej rozpowszechnionych sportów, zarówno na poziomie wyczynowym, jak i rekreacyjnym. Jest to również bardzo złożony sport, w którym oprócz warunków fizycznych i techniki uderzeń, bardzo dużo zależy od psychiki zawodnika, jego zdolności koncentracji i dojrzałości taktycznej. Na wyższym poziomie rywalizacji tenis stołowy jest jednym z najbardziej wymagających fizycznie, siłowo i ruchowo sportów. Z drugiej strony, na niższym i rekreacyjnym poziomie, „pingpong” może być praktykowany nawet przy niskich wymaganiach co do kondycji fizycznej.

Zmniejszająca się sprawność fizyczna, siła i szybkość jest równoważona przez doświadczenie meczowe, dojrzałość taktyczną, technikę uderzania i równowagę psychiczną. Spośród innych sportów z piłką, tenis stołowy również charakteryzuje się licznymi uderzeniami i techniczną finezją opartą na rotacji (spinie) piłki. To właśnie ta sztuka „czytania” i wykorzystywania rotacji piłki wymaga lat treningu, którego nie da się zastąpić kondycją fizyczną. To dlatego tenis stołowy może utrzymać stosunkowo dobrą sprawność przez nieco dłuższy czas niż inne sporty.

W jakim wieku można grać tenisa stołowego?

Występowanie zawodników w wieku około trzydziestu pięciu lat w pierwszej setce międzynarodowych rankingów ITTF jest zjawiskiem powszechnym, w niższych zawodach ligi polskiej często spotyka się zawodników w wieku powyżej pięćdziesięciu lat. W rzeczywistości wielu zawodników nigdy tak naprawdę nie odchodzi z tenisa stołowego – na poziomie mistrzostw okręgu można spotkać nawet zawodników po siedemdziesiątce. Ta szczególna cecha tenisa stołowego – możliwość uprawiania go na różnych poziomach zaawansowania do późnych lat życia – czyni go jednym z najbardziej atrakcyjnych i popularnych sportów na całym świecie.

Aktualne zasady

Ponieważ kompletne zasady gry w tenisa stołowego są dostępne w języku polskim poprzez jeden z zewnętrznych linków na końcu artykułu, ta część ogranicza się do zasad podstawowych oraz nowych zasad z roku 2000, które mogą być punktem spornym, zwłaszcza wśród zwykłych graczy rekreacyjnych. W tym przeglądzie brakuje również zasad specyficznych dla gier deblowych.

Serwowanie piłki

Piłka jest zagrywana wyłącznie rakietką przez jakąkolwiek jej część. Ręka gracza trzymająca rakietkę jest również uważana za część rakietki, aż do nadgarstka. Nie może być grana na dwie ręce.

Prawidłowo zagrana piłka musi przynajmniej raz dotknąć powierzchni stołu po stronie przeciwnika. Nie może on wcześniej dotknąć żadnego innego obiektu poza siatką (poza serwem). Uważa się, że siatka zawiera konstrukcję służącą do przymocowania jej do stołu. Górne krawędzie blatu stołu, ale nie krawędzie boczne czy dolne, są uważane za część blatu stołu.

Zagrana piłka niekoniecznie musi przelecieć nad siatką – jeśli jest zagrana daleko w bok stołu, może przelecieć całkowicie poza siatkę i bezpośrednio na połowę stołu przeciwnika. Z wyjątkiem serwowania, zawodnik musi wykonać uderzenie tylko wtedy, gdy piłka dotknie jego strony stołu, w przeciwnym razie jest to punkt przeciwnika (w przeciwieństwie do tenisa, nie może być zagrany z volleya).

Przy serwowaniu (wprowadzaniu piłki do gry) piłka musi najpierw dotknąć powierzchni stołu po stronie gracza dokładnie raz po zagraniu, a następnie przynajmniej raz po stronie przeciwnika. W grze podwójnej serw musi być cross-handed – z prawej połowy stołu i na prawą połowę stołu przeciwnika.
Jeśli podczas serwu pomiędzy dwoma dotknięciami stołu piłka również dotknie siatki, serw jest powtarzany.

Podczas serwowania piłka musi być widoczna dla przeciwnika przez cały czas od momentu, gdy opuszcza rękę serwującego, aż do momentu zagrania rakietką.
Serwujący powinien wybić piłkę prostopadle z otwartej dłoni ponad poziom stołu, za płaszczyznę wyznaczoną przez tylną część blatu stołu. Piłka przed zagraniem musi unieść się z ręki na odległość co najmniej szesnastu cali.

Wygrana piłka – zdobycie jednego punktu

Gracz zdobywa punkt za wygraną piłkę w następujących przypadkach:

  • przeciwnik nie zagrał piłki prawidłowo, zgodnie z rozdziałem o grze w piłkę i podawaniu
  • zawodnik zagrał piłkę prawidłowo, a piłka po uderzeniu na stronę przeciwnika dotknie następnie czegokolwiek innego niż kij przeciwnika (np. piłka wraca na drugą połowę z powodu rotacji)
  • przeciwnik dotknął stołu swoją niegrającą ręką lub przesunął stół
  • przeciwnik dotknął jakąkolwiek częścią swojego ciała lub kijem jakiejkolwiek części piłki, zanim ta mogła dotrzeć na połowę stołu przeciwnika

Punktowanie i zmiana serwu

Mecz składa się z pojedynczych setów i kończy się, gdy jeden z przeciwników wygra ustaloną wcześniej liczbę setów (zwykle od dwóch do czterech).

  • Każdy set rozgrywany jest do jedenastu wygranych piłek przez jednego zawodnika, zawodnik musi również wygrać dwoma piłkami – przy stanie 10:10 set jest kontynuowany do momentu, gdy któryś z zawodników nie będzie prowadził dwoma wygranymi piłkami.
  • Podania są naprzemienne w secie do 10:10 z dwoma na każdą stronę, a od 10:10 z jednym na każdą stronę.
  • Pierwszy set jest rozpoczynany serwem przez wylosowanego gracza, każdy następny przez gracza, który nie rozpoczął poprzedniego seta.

Zmiana stron

Zawodnicy zmieniają strony po każdym secie.
Jeśli rozgrywany jest set, po którym nie może nastąpić kolejny (piąty set w grze do trzech wygranych, siódmy set w grze do czterech wygranych), gracze zmieniają strony w momencie, gdy pierwszy z nich osiągnie piątą zwycięską piłkę w secie.

Różnica między tenisem stołowym a ping pongiem

Tenis stołowy i ping pong były kiedyś różnymi nazwami dla tego samego sportu. Zasadniczo różnica polegała tylko na nazwie – ping pong był bardziej potoczną, „amatorską” nazwą, tenis stołowy bardziej poważną, „profesjonalną”.

Częściowo wynikało to z następującej przyczyny: na początku XX wieku prywatne firmy zarówno w USA, jak i w Wielkiej Brytanii zarejestrowały nazwę ping pong, a powstające federacje zaczęły używać nazwy „tenis stołowy”. Jednak od 2011 roku WCPP w Anglii organizuje Mistrzostwa Świata w Ping Pongu, które rozgrywane są według innych zasad niż tenis stołowy. Wszyscy gracze używają rakietki w tym samym niebieskim kolorze, który nie posiada warstwy amortyzującej pomiędzy poszyciem a drewnem. Setów jest do 15 (tenis stołowy ma do 11), a gra się do 3 wygranych.

Podobnie jak w tenisie stołowym, po secie zawodnicy zmieniają strony stołu. W ping pongu natomiast gracze zostawiają swoje rakietki po tej stronie stołu, po której rozegrali ostatniego seta. Następny set jest rozgrywany rakietką przeciwnika. Raz na mecz zawodnik może wywołać podwójny punkt przy swoim podaniu. Jednakże zawodnik nie może tego żądać aż do swojego 12-tego. Jeśli piłka zostanie zdobyta, gracz otrzymuje dwa punkty. Zasada naprzemiennych serwów pozostaje w tym przypadku nienaruszona (zawodnik zawsze ma dwa serwy). W przeciwnym razie przeciwnik zdobywa punkt. Set może zakończyć się różnicą jednego punktu, czyli 15:14.

Kamil

Od 2002 roku interesuje się zakładami bukmacherskimi. Wtedy właśnie postawiłem swój pierwszy kupon u naziemnego bukmachera. Zainteresowanie trwa do dziś dzień i obejmuje takie zagadnienia jak statystyki, prawdopodobieństwa, różnice w dyscyplinach sportu, wpływ czynników na wyniki meczów, jak również poszukiwanie błędów w kursach bukmacherskich.

AKTUALNE POSTY

Bukmacher.org | Wszystkie prawa zastrzeżone | 2022

Zawieranie zakładów na stronach internetowych firm, które nie posiadają licencji Ministerstwa Finansów na zawieranie zakładów bukmacherskich jest zabronione i grozi konsekwencjami prawnymi. Na terytorium Polski zakłady wzajemne mogą oferować jedynie te podmioty, które posiadają wymagane zezwolenie na urządzanie zakładów bukmacherskich. Serwis Bukmacher.org jest prowadzony w języku polskim i adresowany jest wyłącznie do polskojęzycznych odbiorców przebywających na terytorium, gdzie korzystanie z serwisów o tematyce gier hazardowych jest dozwolone.